De wilde bij heeft het moeilijk. Van de 357 soorten wilde bijen die in ons land voorkomen, is de helft bedreigd. Er is te weinig geschikt groen voor deze bijen, terwijl zij juist een belangrijke rol spelen in het ecosysteem. Wat goed is voor de wilde bijen, is vaak ook goed voor andere insecten. Hoe u groen ontwerpt en beheert waar de wilde bij wél wat aan heeft, leert u bij twee cursussen door bijenexperts Arie Koster en Heidi Kamerling.

Bij de cursussen ligt de nadruk op het ontwikkelen en beheren van tuinen, parken en ander openbaar groen. De cursus 'bijvriendelijke tuinen' vindt plaats in Buitenpost te Friesland en Houten, de cursus 'bijvriendelijke realisatie en beheer grootschalig groen' vindt plaats in Houten.

Heidi Kamerling is projectleider mbo educatie van Nederland Zoemt en docent mbo groen aan Wellantcollege en is verantwoordelijk voor het project. Kamerling heeft er voor gezorgd dat er cursussen voor docenten, studenten en professionals tot stand zijn gekomen. De cursussen worden in samenwerking met Arie Koster gegeven. Koster is lector, bijenexpert en auteur van onder meer de boeken ‘‘De groene omgeving’’ en ‘‘Ecologisch groenbeheer’’. Koster: ‘Bij de cursussen komen we driemaal samen om verschillende aspecten van bij-vriendelijk ontwerp en beheer te bespreken. Daarna gaan we op dagexcursie, om de besproken zaken in de praktijk te zien.’ De doelgroep voor de cursussen is groenbeheerders en hoveniers.

Metafoor voor biodiversiteit

Bij de eerste bijeenkomst zal Koster de cursisten een introductie op de wilde bij geven. ‘Er zijn honderden verschillende wilde bijensoorten, die verschillende eisen aan hun leefomgeving stellen. Sommige soorten halen hun stuifmeel maar uit één plantensoort. Voordat je goed gevarieerd en bij-vriendelijk groen kan ontwerpen, moet je dus meer weten over deze bijen, ’ zegt hij. Volgens Koster is gevarieerd bij-vriendelijk groen bovendien aantrekkelijk voor andere insecten: ‘Wilde bijen zijn een metafoor voor meer biodiversiteit. Want van al die verschillende planten profiteert ook een groot aantal andere beestjes. Zo krijg je dus echt levend groen.’

Verschil tussen honingbij en wilde bij
Het grote verschil is dat de honingbij in groepen leeft en in de bijenkast van de imker. Dat is dus bijenhouderij. Deze bijen hebben een groot drachtgebied nodig. Wilde bijen leven veelal solitair en stellen andere eisen aan hun leefomgeving, omdat ze niet in een kast wonen. De vliegradius is vaak een stuk kleiner en zij worden in tegenstelling tot de honingbij niet bijgevoerd in de winter. Voldoende stuifmeel vanaf het prille voorjaar tot en met de herfst is van groot belang voor veel wilde bijen. Met het juiste beheer en de juiste aanplant van drachtplanten kan hét grote verschil worden gemaakt.

Het hele jaar aantrekkelijk

Bij de volgende twee avonden wordt ingegaan op hoe je dat diverse groen aanleggen dan precies doet. ‘Op de twee avonden richten we ons op kluit- en houtachtige planten. Met een goede combinatie daarvan en een sterke mix van inheemse en uitheemse planten kan je tuinen en openbaar groen creëren die het hele jaar door aantrekkelijk zijn voor wilde bijen.’ Volgens Koster kunnen zelfs de meest ervaren groenexperts op dit gebied nog wat nieuws opsteken: ‘Hoveniers en groenbeheerders weten natuurlijk al veel, maar vooral op het gebied van inheemse planten en hun rol in een divers ecosysteem kunnen zij vaak nog veel leren.’

'Culemborg is prachtig voorbeeld ecologische integratie'

De cursus in Houten zal afsluiten met een dagexcursie naar de wijk EVA-Lanxmeeer in Culemborg. De locatie van de dagexcursie voor de cursus in Friesland wordt nog bekendgemaakt. Koster ligt toe waarom Culemborg een bezoek verdient: ‘De wijk is een prachtig voorbeeld van ecologische integratie. Er zijn geen duidelijke scheidslijnen tussen openbaar groen en tuinen, waardoor de bijen niet worden gehinderd door obstakels als schuttingen. Daarnaast vinden we er een heel diverse mix van inheemse en exotische kluit- en houtachtige planten. Dat maakt de wijk erg aantrekkelijk voor veel wilde bijensoorten en andere insecten.’ Ook op het gebied van beheer vindt Koster Culemborg inspirerend: ‘Bewoners en de gemeente voeren samen het beheer van het groen uit. Zo’n innige samenwerking is uniek in Nederland.’

Praktische informatie
De cursus ‘Bijvriendelijke tuinen’ te Buitenpost en Houten wordt twee keer gegeven.
Data cursus 1: 11, 25 februari en 4 maart 2019 (locatie Buitenpost) + exursiedag op een nader te bepalen locatie. Cursustijden: 18:30-21:30 uur.
Data cursus 2: 11, 18 en 25 maart 2019 (locatie Houten) + excursiedag in Culemborg. Cursustijden: 19:00-22:00 uur.
Inschrijven kan hier

De cursus ‘Bijvriendelijke realisatie en beheer’ te Houten en Culemborg  wordt één keer gegeven.
Data: 11, 18 februari en 4 maart 2019 + excursiedag op 20 mei 2019. Cursustijden: 18:30-21:30uur. 
Inschrijven kan hier 
Feiten en cijfers over Wellantcollege
Wellantcollege is een toonaangevende, professionele onderwijsinstelling met scholen in Noord-Holland, Zuid-Holland en Midden-Nederland. Wellantcollege biedt vmbo-onderwijs (23 locaties) en mbo-opleidingen (11 locaties). Zo'n 1.400 medewerkers maken dat mogelijk voor 13.000 vmbo- en mbo-leerlingen. Het aantal leerlingen per locatie ligt tussen de 300 en 1.200. Wellantcollege verzorgt cursussen & trainingen vanuit de verschillende kenniscentra die gekoppeld zijn aan haar mbo-scholen.
Stadszaken
Stadszaken
Paulus Borstraat 41 3812 TA Amersfoort
redactie@stadszaken.nl