Dinsdag verwierp het gerechtshof in Den Haag het hoger beroep van de Staat in de spraakmakende Klimaatzaak. In 2015 dwong Urgenda de Nederlandse Staat op de knieën omdat die te weinig zou doen om de CO2-uitstoot terug te dringen. De rechter maakte afgelopen dinsdag gehakt van de argumenten van de landsadvocaat. Wat zijn de consequenties van de uitspraak voor het ruimtelijk domein? Stadszaken sprak met betrokkenen en (praktijk)deskundigen.

Joos Ockels, mede-eiser klimaatzaak

'De urgentie van de zaak is nu echt duidelijk', zegt Joos Ockels, 'Er kan nu niet meer gezegd worden "dat komt wel" of "we watchten op innovatie". De Staat moet echt acties gaan ondernemen. Andere landen kunnen hier een voorbeeld aan nemen. Nederland laat hiermee zien dat het rechtssysteem echt onafhankelijk van de staat is." 

Daan van der Vorm, directeur VORM 

‘Ik denk dat iedereen die met de gebouwde omgeving en duurzaamheid bezig is niets te verwijten valt, want die mensen zijn echt wel wakker', benadrukt Daan van der Vorm van VORM, een van de grootste gebiedsontwikkelaars van Nederland. Over wat er nu moet gebeuren zegt hij: ‘Er kan een grote slag gemaakt worden bij het vliegverkeer, zeescheepvaart, binnenscheepvaart en industrie, maar daar durft geen politicus aan te komen. Auto’s en huizen, daar zijn er veel van. Dus die massa is makkelijk aan te pakken. De luchtvaart, industrie en scheepvaart is veel moeilijker.’

 

David Smeulders, hoogleraar Energy Technology

‘Ik vind de uitspraak grotendeels symbolisch, omdat er geen sancties zijn gevorderd. Dat heeft Urgenda ook bewust zo gedaan, omdat de energietransitie niet zo eenvoudig kan worden afgedwongen. Bewustwording is op dit moment belangrijker en het duidelijk maken van de urgentie. Vandaar natuurlijk ook de naam Urgenda.'
Op de vraag wat er nu moet gebeuren antwoordt hoogleraar Smeulders: 'In het klimaatakkoord staan verstandige dingen, maar de samenhang en volgordelijkheid ontbreken nog. Zo is het onmogelijk voldoende groene stroom te produceren zonder dat we in staat zijn deze ook ergens op te slaan. Batterijen zijn te klein, en als de zon niet schijnt en het niet waait in de winter wil je wel een warm huis. Het een kan niet zonder het ander, en dat hebben de beleidsmakers nog onvoldoende op het netvlies.'
Op de vraag of deze uitspraak een voorbode is voor meer 'kimaatzaken' antwoordt Smeulders: ‘Ik denk van niet en dat hoop ik ook niet. Het is beter om onze aandacht en energie te stoppen in het reduceren van de CO2 uitstoot, dan in het voeren van rechtszaken.’

Bert Krikke, directeur 4thecity

‘Ik ben blij met de uitspraak. Urgenda brengt op deze wijze de problematiek onder de aandacht bij alle inwoners van Nederland, de lagere overheden én het bedrijfsleven.’
‘Het zal een gezamenlijke inspanning moeten worden van deze partijen om de nodige versnelling aan te brengen. De termijn van twee jaar is erg kort. De energietransitie kan je toch wel vergelijken met een groot schip dat van koers moet veranderen. Dat kost tijd, en als je te hard aan het stuur trekt dan gaat het piepen en kraken. Doordachte plannen die de twee jaar-termijn niet halen maar daarna veel meer impact hebben, heb ik geen problemen mee. De rijksoverheid moet echter wel meer vaart zetten achter het onomkeerbare proces van verduurzaming. Daar helpt deze uitspraak bij.'
‘Deze zaak staat naar mijn idee op zich. Er zijn internationale afspraken gemaakt waar Nederland zich aan heeft gecommitteerd.  Toch zouden er de komende jaren nog kleinere zaken aangespannen kunnen gaan worden, bijvoorbeeld inzake de doelstellingen die zijn geformuleerd om onze economie circulair te maken.’

Cees Midden, emeritus hoogleraar Human- Technology Interaction

Cees Midden zegt in een reactie: ‘Het is duidelijk dat er een heel grote inspanning moet worden geleverd.’ Wat betreft de technische opties zegt hij niet echt een expert te zijn, maar hij kan wel meer over gedragsverandering zeggen. ‘Ik zie aankomen dat we grote cultuurveranderingen zullen krijgen. Bijvoorbeeld de transitie naar elektrisch rijden. Daarnaast zal vliegen ongetwijfeld weer exclusiever worden en de elektriciteitsvoorziening niet alleen duurzamer, maar ook kleinschaliger’. Midden vertelt dat de bestaande woningvoorraad maar ten dele klaar is om van het gas af te schaffen of serieus te reduceren. ‘De politiek zal lef moeten hebben om de kolencentrales e sluiten en te investeren in warmtepompen en de daarbij horende voorzieningen’.

Stadszaken

 

Stadszaken
Paulus Borstraat 41 3812 TA Amersfoort
redactie@stadszaken.nl