Nieuws

In Amsterdamse nieuwbouwwijk Houthaven is de eerste wijk in Nederland die op grootschalige wijze milieuvriendelijke warmte én koude inzet. Daarvoor wordt koudeopslag in de bodem gecombineerd met oppervlaktewater uit het IJ. Lees hier hoe het idee ontstond en hoe ze het voor elkaar kregen.

Een kwart van de 100 grootste gemeenten noemt in het coalitiekoord concrete kortetermijndoelen voor de energietransitie. Voor de langere termijn, gerelateerd aan het Parijs-akkoord, benoemt meer dan de helft van de gemeenten een specifiek jaartal voor een energieneutrale gemeente. Wel moeten plannen concreter worden.

Duizenden huurwoningen in Zwolle kunnen mogelijk worden verwarmd met aardwarmte. De gemeente Zwolle, de provincie Overijssel en de Zwolse woningcorporaties DeltaWonen, SWZ en Openbaar Belang onderzoeken de mogelijkheid om de woningen aan te sluiten op een warmtenet dat wordt gevoed met aardwarmte.

Na de invoering van het aardgasverbod per 1 juli ontstond er paniek bij bouwers en projectontwikkelaars. Nu is de beslissing genomen om het aardgasverbod op nieuwbouw niet te laten gelden indien er vertraging of hogere bouwkosten aan het gasverbod verbonden zijn. Dit blijkt uit een ministeriële regeling die Klimaatminister Wiebes vandaag bekend heeft gemaakt.

Er is een overgangsregime in de maak om eventuele vertraging in de bouwproductie door het vervroegd aardgasverbod te voorkomen. Gisteren is op het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) overleg geweest met bouwende en ontwikkelende partijen, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Vereniging Eigen Huis.

Tachtig procent van de Nederlandse woningvoorraad kan over twaalf jaar gasloos zijn, stelt Milieudefensie. De organisatie komt met een aantal grote plannen om dit te realiseren met bijbehorende financiële prikkels.

De Rotterdamse Energiecoöperatie (REC) wil in 2020 tienduizend zonnepanelen geplaatst hebben op Rotterdamse daken. Het aantal huishoudens met zonnepanelen is op dit moment het laagst in Rotterdam, terwijl de stad wel 14,5 kilometer aan platte daken beschikbaar heeft.

De label-C verplichting zit er aan te komen voor maatschappelijk vastgoed. Het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) deed onderzoek naar de mogelijkheden voor een label-C verplichting.

Een financieringsmodel dat zorgt voor verregaande verduurzaming van 1,2 miljoen private appartementen in Nederland. Op donderdag 15 maart tekenden het Ministerie van Binnenlandse Zaken en diverse provincies en gemeenten uit het hele land een intentieverklaring die hier de aanzet toe geeft.

Noord-Holland is de eerste provincie die zich uitspreekt voor aardgasvrije nieuwbouw. Op 8 maart 2018 tekenden 17 gemeenten in Noord-Holland Noord een statement voor aardgasvrije nieuwbouw. Het plan is om alle nieuwbouw aardgasvrij op te leveren, om dit te realiseren zullen alle wettelijke mogelijkheden worden ingezet.

De energiedoelen van de Rijksoverheid zijn ambitieus: in 2050 moet Nederland energieneutraal worden. De Nederlandse lectoraten op het gebied van energie gaan samenwerken om steden in staat te stellen energieneutraal te worden. Dit willen ze doen met de lancering van het Nationaal Lectorenplatform Urban Energy (NLP UE).

Naar alle waarschijnlijkheid zal in 2025 een groot deel van het vervoer elektrisch rijden. Volgens Vereniging van Elektrische Rijders (VER) moeten gemeenten goed anticiperen op het elektrisch vervoer (EV) door een goede laadinfrastructuur voor elektrische auto's, bussen en dergelijke te realiseren.

De provincie Noord-Holland gaat het zonnewegdek SolaRoad ook testen voor zwaar verkeer. Na de succesvolle pilot op het fietspad in Krommenie, gaan de gemeente Haarlemmermeer en de provincie op zoek naar een geschikte locatie om zwaar verkeer over SolaRoad heen te laten rijden.

Aanvullende maatregelen om extra energie te besparen, een versnelling van de productie van duurzame energie zoals wind op land en een informatieplicht voor bedrijven: met dit pakket extra maatregelen moet het Energieakkoord alsnog gered worden. De maatregelen staan in de Uitvoeringsagenda van de Borgingscommissie van het Energieakkoord, die voorzitter Ed Nijpels vandaag naar het Kabinet stuurde.

Ruim 45 procent van de nieuwbouwwoningen wordt nog altijd verwarmd met een gasketel. Dat blijkt uit onderzoek van Bouwtrend op basis van een analyse van de energieprestatieberekeningen van meer dan 64.000 woningen in 2017 en 2018.

De oprichting van Zaanse Groene, een duurzaam energiehandelsplatform van, voor en door Zaankanters, is een stap dichterbij gekomen. Gemeente Zaanstad heeft gisteren een convenant gesloten met grondstoffen- en energiebedrijf HVC en de Rabobank Zaanstreek.

De Utrechtse wijk Lombok is de eerste Europese wijk waar het mogelijk is om lokaal opgewekte energie op te slaan in elektrische deelauto’s. Onder meer dankzij deze lokale energierevolutie wijst de Europese Unie Utrecht aan als energiekoploper in een groot internationaal onderzoeksproject.

Provincie Zuid-Holland wil dat alle nieuwbouw – van woningen tot kantoren en kassen – energieneutraal en fossielvrij is. Dat hebben Gedeputeerde Staten vastgelegd in het ontwerp van de actualisering van de Visie ruimte en mobiliteit. 

Opinie

Op de PROVADA organiseerde Fakton in samenwerking met PROVADA ‘Het G5 Debat.’ Het debat stond in het teken van de nieuwe coalitieakkoorden. In deze akkoorden staat de verduurzaming van bestaande voorraad centraal, waarbij de G5 heil ziet in financiering vanuit een revolverend fonds. Fakton licht de bevindingen toe.

Sinds het kabinet heeft besloten de gaskraan definitief dicht te draaien, lijkt de geestdrift het te winnen van de ratio bij de energietransitie. Het plan van corporatiekoepel Aedes om €108 mrd te steken in de duurzame renovatie van 2,1 miljoen huurhuizen, schiet bijvoorbeeld zijn doel voorbij. Het is te duur, in vele opzichten onwenselijk en misschien wel overbodig.

Na jaren geploeter blijken de Duitsers met hun Energiewende broddelwerk te hebben afgeleverd. Gedegen Nederlands vakwerk begint daarentegen vruchten af te werpen. Maar sinds het kabinet heeft besloten de gaskraan definitief dicht te draaien, lijkt de geestdrift het ook hier te winnen van de ratio die rond de energietransitie nodig is.

Ik zit in de bijrijdersstoel van een ronkende Range Rover, Nederland uitrijdend richting Antwerpen. Het eerste wat me opvalt zijn de enorme windmolens die zijn geplaatst langs de snelweg. Moeilijk langs te kijken dus. Een vriend van me zit achter het stuur. Een slimme vent, werelds ook wel.

Met een nationaal klimaat- en energieakkoord en een Klimaatwet geeft het nieuwe kabinet aan werk te willen maken van energietransitie. Maar het gaat niet snel genoeg. Het is tijd om de energietransitie centraal te stellen in omgevingsbeleid, stelt Jeroen Niemans.

Bedrijventerreinen zijn de energietransitiehubs van de toekomst. De doelstellingen van het nationale energieakkoord en de internationale klimaatafspraken kunnen niet alleen met energiebesparing worden gehaald. Er zal ook substantieel duurzame energie ‘op het land’ moeten worden opgewekt.

Het valt mij op dat een visie op de ruimtelijke impact van de gewenste energietransitie volledig ontbreekt. Het begrip ruimte figureert in alle documenten vooral als financieringsruimte, emissieruimte of interpretatieruimte. Toch zullen de ruimtelijke gevolgen enorm zijn.

Achtergrond

Voor de verwarming van woningen en gebouwen is geothermie een realistische mogelijkheid, lezen we in het voorstel voor hoofdlijnen van het Klimaatakkoord. Het kabinet deelt die visie. Onder grote delen van Nederland is geothermie in voldoende mate aanwezig en op winbare diepte. Maar hoe dat dan moet in de stedelijke omgeving is nog grotendeels onbekend terrein. De eerste initiatieven zijn er. Ze stuiten op beperkende wetgeving, bedrijfsmatige risico’s en daardoor een behoudend staatstoezicht. In ieder geval zijn de ruimtelijke consequenties zo ingrijpend dat gemeentelijke regie onontkoombaar is.

Als de regels niet snel worden versoepeld en boorbedrijven het tempo van de woningbouwopgave niet weten bij te benen leggen ook gesloten, comfortabele en duurzame bodemenergiesystemen het straks af tegen de minder duurzame maar makkelijker te installeren én veel goedkopere luchtwarmtepompen. Het jaarlijks aantal geïnstalleerde open WKO-systemen is inmiddels al met 99 procent gereduceerd.

Het kabinet kondigde een aardgasverbod af, maar over een goed alternatief lijkt amper nagedacht. ROm/Stadszaken.nl loopt de mogelijkheden een voor een af. Deze week: geothermie. Er bestaan nogal wat misvattingen over geothermie. We selecteerden er vijf. In ROm leest u meer over ervaringen in Den Haag en Groningen.

De Nederlandse overheid daagt de samenleving uit om zich in te zetten en samen te werken voor de energietransitie. Het is echter de vraag of diezelfde overheid wel in staat is om ruimte en expertise te bieden aan welwillende initiatiefnemers. Rijksuniversiteit Groningen en adviesbureau OnderSogt deden onderzoek bij de gemeenten Almere, Groningen en Tilburg naar het transitievermogen van gemeenten.

Het plan van de corporatiekoepel om 108 miljard euro te steken in de verduurzaming van 2,1 miljoen huurhuizen is met scepsis ontvangen. Massale isolatie is daarbij het leidende principe. Vanwege de kosten van 52.000 euro per woning kun je volgens hoogleraar Peter Boelhouwer net zo goed slopen. Nu voegt ook de GGD zich bij de sceptici. Isoleren brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. Ondertussen laat de praktijk zien dat drastische isolatie voor verduurzaming niet altijd nodig is.

De staat kondigde een aardgasverbod af, maar over een alternatief lijkt nog amper nagedacht. Stadszaken.nl loopt de mogelijkheden een voor een af. Deze week: groen waterstof. Hoogeveen is de eerste gemeenten in Nederland die een waterstofwijk wil.

Als mensen elkaar op de juiste manier en op het juiste moment vinden, dan gebeuren er mooie dingen. Ook in ‘zonneveldland’. Dat blijkt wel uit het Friese project Sinnetafels (vrij vertaald: zonnetafels) waarover Barend van der Veen, procesregisseur bij Weusthuis en Partners, voor de provincie Fryslân de regie voert. Samen aan de slag vanuit Mienskip.

Gasloos woningen bouwen lijkt een probleem, maar biedt juist kansen, betogen Theo Stauttener en Chantal Robbe van Stadkwadraat. Wel moeten de financieringsmogelijkheden op de schop. “Daar zouden banken, gemeenten en marktpartijen wat meer energie in mogen steken.”

Vanochtend maakte het kabinet bekend dat het (de facto) gasverbod op nieuwbouw definitief naar 1 juli vervroegd wordt, de bezwaren van bouwers en ontwikkelaars ten spijt. Stadszaken maakte een selectie van 7 ‘nu-al-gasvrije’-wijken van gemeenten en bouwers die niet op een gasverbod hebben gewacht.

Enkel het slaan van een bron en het installeren van een warmtepomp volstaan niet bij de opwekking van bodemenergie. Pas bij slimme combinatie is er sprake van optimalisering van zowel het bewonerscomfort als het energetisch systeemrendement. Bij de Tilburgse nieuwbouwwijk Clarissenhof wordt die insteek in de praktijk gebracht. Welke wijk volgt?

De ‘omgekeerde bewijslast’ stelt bedrijven verplicht om energiebesparende maatregelen te rapporteren. ENGIE, technisch dienstverlener en energieleverancier, geeft aan dat dit bedrijven kan stimuleren om daadwerkelijk stappen te zetten om energie te besparen.

Ruud van Heugten is directeur van het Ontwikkelbedrijf Greenport Venlo, en heeft de ambitie meegekregen om van Trade Port Noord een duurzaam werklandschap te maken. En dat betekent anders denken en werken. Dit is de aanpak.

De Rotterdamse regio bouwt gestaag het potentieel aan windenergie uit. Actieve sturing door gemeenten en provincie gaat hand in hand met open minded en strategisch omgevingsmanagement. Selectieve inzet van de diverse instrumenten en het op enige wijze ‘teruggeven’ aan de omgeving zijn hier onlosmakelijk aan verbonden. Dat heeft de Gemeente Rotterdam inmiddels geleerd.

In Amersfoort is Kees van Loon, directeur Profund Vastgoedontwikkeling, een begrip. In 2012 nam hij zichzelf voor om alleen nog maar gasloos te bouwen. Zes jaar later spreekt Stadszaken hem over de hobbels, obstakels en successen aan de hand van zijn masterpiece, de herbestemming van het energieproducerende Wooncollege.

Stadszaken
Paulus Borstraat 41 3812 TA Amersfoort
redactie@stadszaken.nl