De apparaten om ons heen worden zo complex dat we uit het oog verliezen waar we ze eigenlijk voor hebben ontworpen. Het volgende slachtoffer wordt de lantaarnpaal. Nu vinden we het normaal dat een lantaarnpaal licht geeft, maar is dat in 2025 ook nog zo?

‘Dat wil je toch niet, altijd bereikbaar zijn?’ Het was zo’n beetje de reactie van elke Nederlander met een schoonmoeder in 1999.

In 2003 vonden we het allemaal heel grappig dat we Snake konden doen op een ‘koelkast’ en in 2010 vertrok ik nog op wereldreis zonder smartphone. Nu, zes jaar later, vinden we het heel grappig dat een telefoon belt en maken we ons druk om lantaarnpalen die ons continu in de gaten kunnen houden. 

Lantaarnpaal-opties

Langzaamaan wordt de lantaarnpaal overgenomen door techniek. Gooi een zonnepaneel op het dak en je hebt een zelfvoorzienende lantaarnpaal. Er zijn al lantaarnpalen die fijnstof opnemen uit de lucht of palen die tevens een wifi-netwerk vormen. Aan lantaarnlampen kunnen we ook al apps koppelen zodat een paal gaat knipperen als je je fiets zoekt die je tegen dit kostbare product hebt geplempt.

Voor mensen met een creatieve geest zijn lantaarnpalen een bron van oneindige mogelijkheden. Lantaarnpalen zijn van een van de weinige constante factoren in de openbare ruimte. Het is een fijnmazig grid met slechts één eigenaar. Praktisch overal waar mensen zijn, is een lantaarnpaal en dus technische ruimte.

Moeten we dit willen?

Je kunt het zo gek niet bedenken of het is mogelijk met een lantaarnpaal. Maar moeten we dit willen? Altijd een goede vraag die te laat wordt gesteld. Als iemand gaat vragen: moeten we dit willen, dan is het vaak al te laat. Maar, moeten we dit willen?

Ja natuurlijk.

Waar we nu nog heel moeilijk doen over privacy en onze anonimiteit zal ons privacybeeld veranderen. Er groeit een generatie op die weet dat er consequenties verbonden zijn aan het aftuigen van iemand in een donker steegje omdat je vast wel wordt gefilmd.

‘In 2030 weten slimme systemen in de openbare ruimte alles over ons en over onze gedragingen. Woorden als privacy hebben hun bestaande betekenis verloren. De openbare ruimte heeft een digitale kolonisatie ondergaan en zal mogelijk uitgroeien tot een verleidelijk ‘all inclusive’ gebied waaraan niemand zich nog kan onttrekken’, stelt Van Stiphout, programma-adviseur licht en cultuur van de gemeente Eindhoven, in een artikel van het NRC.

Stratumseind

In Stratumseind in Eindhoven zijn ze bezig met experimenten met licht, geluid, beeld en temperatuur om de jongeren in toom te houden. Als je wegrent, rent het licht met je mee en gecombineerd met slimme beveiligingscamera’s is de straat vanuit een controlekamer te overzien en te regisseren.

De ontwikkelingen gaan snel. Nu vinden we het nog bijzonder als een lantaarnpaal meldt dat ie stuk is, maar daar lachen we over tien jaar ook om. Dat is toch wel de wijze les van dit verhaal.

Welke lampenboer gaat een leuk filmpje maken zodat de komende generaties weer kunnen lachen om de kortzichtigheid van Nederlanders?