RVO zoekt gemeenten voor pilot zelfbouwregister    

Het Expertteam Eigenbouw, dat werkt in opdracht van BZK en onder aanvoering van RVO, roept gemeenten op zelfbouw een plek te geven. Een mogelijkheid hiervoor is het ‘zelfbouwregister’, dat in Engeland al succesvol wordt toegepast. Na de gemeenteraadsverkiezingen start een pilot. Stadszaken sprak met Jacqueline Tellinga, lid van het expertteam en auteur van het onlangs verschenen essay ‘Zelfbouw is remedie tegen groeiende economische ongelijkheid’ in het FD (20-01). 

In haar essay pleit Tellinga voor een eerlijke verdeling van de grond. Tijdens de crisis waren het de zelfbouwers die de woningvoorraad aanvulden, terwijl de grote bouwbedrijven en projectontwikkelaars het moeilijk hadden. Nu de crisis voorbij is, wordt bouwgrond weer op de traditionele manier verdeeld tussen de grote ontwikkelaars. Zelfbouwers hebben moeite met het vinden van een kavel. Dit moet anders stelt Tellinga; zelfbouwers verdienen een eerlijke kans bij de verdeling van ontwikkelrechten.

Zelfbouwregister

Een zelfbouwregister kan hier aan bijdragen. ‘Hoe ontwikkelrechten verdeeld worden is nu niet inzichtelijk genoeg. Zelfbouwers moeten, net zo goed als projectontwikkelaars, aanspraak kunnen maken op die ontwikkelrechten. Dat is momenteel nog niet goed geregeld. Bovendien droogt het aantal zelfbouwkavels op. Per gemeente moet er een centraal punt komen waar aspirant-zelfbouwers zich in kunnen schrijven. Dit zelfbouwregister moet inzichtelijk maken hoe groot de vraag naar zelfbouwkavels is. Als we de vraag duidelijk in kaart brengen, kunnen bestuurders zelfbouwers meenemen in de verdeling van ontwikkelrechten’, aldus Tellinga. Inspiratie voor het zelfbouwregister komt uit Engeland, waar een nationale wet, ‘Self-build and Custom Housebuilding Act 2015’ gemeenten verplicht in kaart te brengen wie er op zoek is naar een zelfbouwkavel.

Studiemiddag voor bestuurders

Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 wil het Expertteam Eigenbouw in vijf gemeenten een pilot starten met het zelfbouwregister. Voor geïnteresseerde bestuurders en ambtenaren organiseren zij 23 februari in Pakhuis de Zwijger de studiemiddag ‘Recht op zelfbouw’ waar, naast de start van de pilot, in wordt gegaan op de juridische mogelijkheden om gronden te bestemmen voor zelfbouwers, de regeling ‘ikbouwbetaalbaar’ die starters in de sociale doelgroep de mogelijkheid geeft de woningmarkt te betreden en waar het Engelse voorbeeld uitvoerig aan bod komt. Eén van de sprekers is dan ook de Britse Richard Bacon, Member of Parliament, Chairman All Party Parliamentary Group on Self-Build die zal vertellen over de Engelse nationale zelfbouwwet.

Kloof tussen arm en rijk

Volgens Tellinga gaat het om méér dan alleen een eerlijke verdeling van ontwikkelrechten. Zelfbouw helpt de kloof tussen arm en rijk te dichten, omdat het ook de lagere inkomensgroepen de mogelijkheid biedt vermogen op te bouwen. ‘De komende tien jaar moeten er bijna een miljoen huizen bij komen. Het kabinet zet vooral in op huurwoningen in de vrije sector. Huurders bouwen geen vermogen op, woningeigenaren wel. Het inkomensverschil in Nederland verkleint, maar het rendementsverschil vergroot. Dit constateerde de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid in 2014. Opnieuw zal afkomst en niet verdiensten ten grondslag liggen aan sociale positie. Met de regeling ‘ikbouwbetaalbaar’ worden zelfbouwwoningen ook beschikbaar voor degenen met een lager inkomen. Door zelfbouw de ruimte te geven, gaan we dus ook de groeiende kloof tussen arm en rijk tegen.’

Het hele essay van Jacqueline Tellinga en meer informatie over de studiemiddag ‘Recht op zelfbouw’ op 23 februari in Pakhuis de Zwijger is te vinden op https://dezwijger.nl/programma/recht-op-zelfbouw.