9 februari 2018 16:55 uur

Herstructurering Groeseind, Tilburg

De voormalige arbeiderswijk Groeseind, gebouwd rondom een textielfabriek D.P van Maren, heeft een herstructurering ondergaan. Van een typische vooroorlogse wijk met kleine sociale huurwoningen, weinig groen en veel auto’s in de straten is het getransformeerd tot een groene buurt met open karakter. 

Stenige arbeiderswijk met smalle straatjes

Het oude Groeseind was een uniforme, stenige buurt met 380 kleine sociale huurwoningen, gebouwd in de jaren 20 en 50. De wijk werd gekarakteriseerd door smalle straatjes, waarin tevens werd geparkeerd en had zeer weinig groen. Eind vorige eeuw waren de woningen technisch verouderd en voldeden ze niet meer aan de woonwensen van de huurders. Een bedrijventerrein met garagebedrijven, tankstation en groot textielbedrijf, dat ook in het gebied lag zorgde bovendien voor veel overlast. Janssen de Jong Projectontwikkeling, WonenBreburg, Tiwos, Hurks vastgoedontwikkeling en de gemeente Tilburg sloegen de handen ineen voor de transformatie van deze verouderde buurt. De Zwarte Hond ontwierp het masterplan en later het stedenbouwkundig plan.

Groen en diversificatie ingrediënten herstructurering

De belangrijkste middelen waarmee de herstructurering is ingezet, zijn de toevoeging van meer (openbare) groene ruimte en de diversificatie van het woningaanbod. Daarnaast is er veel aandacht besteed aan de versterking van bestaande kwaliteiten.

Het raamwerk van groene, openbare ruimte, is de drager van het plan. Nieuwe groene straten en pleinen vergroten de kwaliteiten van de woonomgeving en zorgen voor verbindingen tussen de oude en de nieuwe delen in de wijk. Centraal in het plan ligt een langgerekt park waar de buurtbewoners kunnen spelen, recreëren en ontspannen. De stadslanen komen hierop uit en worden om het park heen geleid. De woonstraten hebben in de eerste plaats een verblijfskarakter. Een groot aantal woonstraten zijn zelfs afgesloten voor doorgaand verkeer. Delftse stoepen en zitelementen nodigen uit om de groene buitenruimte intensief te gebruiken. Parkeren is uit het zicht opgelost in de tussengebieden. Door uit te gaan van het bestaande stedenbouwkundige weefsel ligt de buurt heel natuurlijk in de wijk.

Architectuur

Negen architecten werden ingeschakeld om de woningen te ontwerpen voor het vernieuwde Groeseind. Door de randvoorwaarden in het stedenbouwkundige plan werd de samenhang in de wijk gewaarborgd, maar geen straat is hetzelfde. Grondgebonden woningen en appartementengebouwen van verschillende typologieën wisselen elkaar af en (sociale) huur en koop zijn gemengd. Het Villament-gebouw torent boven de laagbouw uit en geeft de wijk een herkenningspunt. De woningen aan de hoofdstraten zijn uitgevoerd in oranje baksteen.

Herstructureringsprocessen kennen een lange realisatieperiode. ‘Door vanaf het begin een open dialoog te voeren met bewoners ontstond vertrouwen en betrokkenheid en is er een breed draagvlak gecreëerd,’ vertelt Caroline Timmermans, directeur-bestuurder WonenBreburg. ‘Het resultaat is een levendige, moderne wijk met een gevarieerd aanbod dat voldoet aan de woonbehoeften van de stad.’